لایه های انتزاع همایون سلیمی، هادی جمالی، رضا خدادادی

شکلی از بی شکلی و نقش

نقاشی انتزاعی در ایران با شروع موج تاثیرات هنر غرب آغاز شد. اما پیشینه این رویکرد در هنر کهن ایرانی در انواع نقوش و رفتارهای تجسمی دیگر قابل پیگیری است. نقاشی انتزاعی برگرفته از هنر مدرن در ایران، کمتر به سوی انتزاع هندسی گرایش داشته و بیشتر به منظره و اجزای آن پرداخته و جنبه هایی تغزلی و بیانگر داشته است.

اولین نقاشی های انتزاعی مدرن در ایران شکلی آزاد از آزمایشگری های حسی رنگ و ترکیب بندی های آزاد دارند. این آثار را می توان در هنرمندانی مانند محسن وزیری مقدم، جواد حمیدی، معصومه سیحون، بهجت صدر و بعدها فریده لاشایی و شیرین اتحادیه و دیگران دید. در همین حال سعی در خودی کردن تاثیرات غربی را هم می توان در آثار حسین کاظمی، مارکو گریگوریان، سهراب سپهری، منصور قندریز، حسین زنده رودی، مسعود عربشاهی، منیر فرمانفرمایان،منصوره حسینی، ابراهیم جعفری، غلامحسین نامی، مهدی حسینی، همایون سلیمی و دیگران دید. استفاده از خط ونقوش ایرانی، جریان مهمی در هنر انتزاعی ایرانی محسوب می شود که هنوز در هنرمندان نسل های مختلف ادامه دارد.این گرایش را میتوان در نقوش دست ساخته ها و بافته های ایرانی و نیز در خطاطی و سیاه مشق ها دید. استفاده از موادمختلف غیر از رنگ در دهه ۱۳۳۰ سرعت می گیرد .کاهگل و خاک ، آیینه و سیمان و مواد دیگر از این نمونه اند که در آنها اشاره هایی به اقلیم های ایران و معماری سنتی و طبیعت را وجود دارد.

اما باید تاکید کرد که به خاطر مهیا نبودن سواد بصری عامه مردم و برخی سوء تعبیرات نقاشی انتزاعی، پس از سه دهه، در سال های دهه ۱۳۶۰ و ۱۳۷۰ مورد توجه قرار گرفت. به ویژه نقاشی های آبستره – اکسپرسیونیستی که به خاطرجنبه های زیبایی شناسانه و دکوراتیو توانستند مخاطبان زیادی را جذب کنند و با شروع حراجی ها در خارج از کشور این اقبال بیشتر هم شد.
در سال های اخیر نمایشگاه های متعددی با موضوع نقاشی انتزاعی برپا شده است، هر چند این نوع نقاشی ها گاه خارج از نقاشی پیشرو در نظر گرفته شده است. واقعیت این است که لهجه های تازه در نقاشی های انتزاعی جدید New Abstract  هنوز تنوع کمی داشته و کمتر توسط مخاطب و گالری ها دریافت شده اند. عصر تصاویر جِی پِگ JPEG و شبکه های اجتماعی و عبور از تجربه های پرشور هنر مدرنیستی، خط مشی های تازه ای را در نقاشی انتزاعی می طلبد. نقاشی های انتزاعی ایران با نشانه های فرهنگی و منطق های خود، توانسته در نقاشی معاصر مورد توجه جدی قرار گیرد.
خط – نقاشی ها هر چند برای جامعه مخاطب ممکن است تازه به نظر نرسند، اما به خاطر ارجاعات منطقه ای و تاریخی و گاه مفهومی، ظرفیت های نقاشانه جدیدی دارند. همچنین نقاشی هایی که جنبه های بینابینی می یابند این خصلتهای تازه را بیشتر در خود نشان می دهند، مانند نقاشی هایی که بین نقشه ها و پلان ها و اجزای معمارانه یا علمی یا سایرهنرهای تصویری در نوسانند و یا نیمه انتزاعی به نظر می رسند. تجربه در سطح نقاشی و رفتارهای شکل گرا و کار با مواد، دل مشغولی اصلی نقاشان انتزاعی است، هر چند نقاشی انتزاعی در ایران بعد از جنگ رشد چندانی نداشت اما اکنون هر چه بیشتر خود را با جلوه های فرهنگی و پیشبرد دستآوردهای هنرمندان نسل های قبل همراه کرده است.
نمایشگاه حاضر را شاید بتوان کوششی برای بازشناسی هنرمندانی به شمار آورد که جنبه های تازه ای از هنر انتزاعی را درهنر معاصر ایران نشان می دهند، جنبه هایی که باید بیشتر مورد پژوهش و دقت قرار گیرند.

بهنام کامرانی

تاریخ برپایی نمایشگاه
شروع: ۱ خرداد ۱۳۹۴
پایان: ۱۲ تیر۱۳۹۴

Did you like this? Share it!

0 comments on “لایه های انتزاع همایون سلیمی، هادی جمالی، رضا خدادادی

Comments are closed.